ويژگيهاي علي(ع) از نگاه پيامبر(ص)

پيامبر(ص) بارها به موقعيت معنوي علي(ع)، فضايل آن حضرت، امتيازهاي او بر ديگران و مقام وصايت و وراثتش تاكيد ورزيده است. آن بزرگوار در گفتار بلندي به دخترش فاطمه(س) مي فرمايد:

«اي فاطمه، آيا خشنود نيستي تو را به همسري كسي درآوردم كه اسلامش پيشتر از ديگران و دانشش بيشتر از همگان است؟ به راستي، خداي تعالي به اهل زمين توجه فرمود، از ميان ايشان پدرت را برگزيد و او را پيغمبر قرار داد، دوباره به آنها توجه فرمود، از ايشان شوهرت را برگزيد و او را وصي قرار داد. خداي تعالي به من وحي فرمود تو را به ازدواج او درآورم. اي فاطمه، آيا نمي داني كه خداوند به خاطر بزرگداشتت، تو را به همسري بزرگترين، بردبارترين و دانشمندترين مردان، كسي كه پيش از ديگران اسلام اختيار كرد، درآورد؟»

فاطمه(س) از اين سخنان خندان و شكفته شد، پس رسول خدا(ص) به او فرمود: «اي فاطمه، به راستي براي علي هشت فضيلت است كه مانند آن به هيچ يك از پيشينيان و آيندگان داده نشده: او در دنيا و آخرت برادر من است و اين فضيلتي است كه هيچ كس داراي آن نيست: تو كه بانوي زنان بهشتي، همسر او هستي؛ دو نتيجه و زاده رحمت ]حسن و حسين[كه فرزندزادگان من هستند، فرزندان اويند؛ برادرش ]جعفر بن ابي طالب [كسي است كه با دو بال در بهشت آرايش شده و با فرشتگان هر كجا خواهد پرواز مي كند؛ علم اولين و آخرين نزد اوست؛ او نخستين كسي است كه به من ايمان آورد؛ او آخرين كسي است كه هنگام مرگ با من ديدار مي كند و او وصي من و وارث همه اوصياست.»

و باز رسول خدا(ص) به علي(ع) فرمود: «يا علي، با تو مخاصمه و پيكار مي كنند و تو به سبب هفت خصلت و فضيلت بر ديگران پيروز مي شوي كه هيچ كس آن هفت خصلت را ندارد: 1. تو نخستين ايمان آورندگاني 2. در پيكار و جهاد با دشمنان دين از همگان بزرگتر و برتري 3. داناترين ايشان به روزهاي خدا هستي 4. در پيمان با خدا با وفاترين و پايدارترين آنهايي 5. با مردم مهربانتر از ديگراني6. در تقسيم بيت المال به خاطر رعايت مساوات بر ديگران برتري داري 7. در فضيلتها و مزيتها در نزد خدا از همگان برتر و بزرگتري.

احاديثي كه در باره فضايل و مناقب علي از پيامبر اكرم(ص) صادر شده، به اندازه اي است كه موضوع كتابهاي بسياري گرديده و در اين مجمل نمي گنجد.

به هر حال، از مجموع اين احاديث در مراحل مختلف چنين به دست مي آيد:

1 - پيامبر اكرم(ص) در نخستين روزهاي بعثت، كه به نص قرآن ماموريت يافت خويشان نزديكتر خود را به دين خدا دعوت كند، صريحا به آنان فرمود: هر يك از شما كه در اجابت دعوت من از ديگران پيشي گيرد، وزير، جانشين و وصي من است.

علي(ع) از ديگران سبقت گرفت و اسلام را پذيرفت. پيامبر(ص) از او قبول فرمود و او را وزير و جانشين خود كرد. علي(ع) اين رويداد را اين گونه بازگو مي كند:

«من از همه كوچكتر بودم، عرض كردم: من وزير تو مي شوم. پيغمبر دستش را به گردن من گذاشته، فرمود: «اين شخص برادر، وصي و جانشين من است، از او اطاعت كنيد». مردم مي خنديدند و به ابوطالب مي گفتند: تو را امر كرد كه از پسرت اطاعت كني!

2 - پيامبر اكرم(ص) مكرر تصريح فرمود كه علي(ع) در گفتار و كردار خود از خطا و گناه مصون است، هر سخني كه بگويد و هر كاري كه انجام دهد، با دعوت ديني مطابقت دارد و داناترين مردم به معارف و شرايع اسلام است.
راويان عامه و خاصه نقل كرده اند كه پيامبر(ص) فرمود: علي هميشه با حق و قرآن است و حق و قرآن هميشه با اوست و تا قيامت از هم جدا نخواهند شد.

3- مجاهدتها و خدمات علي(ع) او را از ديگر صحابه همواره ممتاز گردانيد، خوابيدن او در بستر پيامبر(ص) در شبانگاهان هجرت و فتوحات او در بدر، احد، خندق و خيبر، زبانزد همگان بود.

4- در غدير خم پيامبر(ص) علي(ع) را به ولايت عامه مردم نصب و معرفي كرد و او را مانند خود سرپرست مؤمنان قرار داد.