تلاش امیر المومنین (علیه السلام) برای مبارزه با بدعتهای ایجاد شده از سوی خلفا
سوال : چرا حضرت علی
(علیه السلام) بعد از به قدرت رسیدن با بدعتها و تحریفات خلفای پیشین که
شیعه ادعا می کند مخالفت نکردند و آن احکام را بجای خود بازنگرداند؟ آیا
این خود دلالت بر رضایت حضرت علی (علیه السلام) از سنت خلفای پیشین نمی
کند؟
جواب : حضرت علی (علیه السلام) در ارزیابی و نقد اعمال خلفای پیشین مخصوصا دو خلیفه اول در هیچ زمانی آزاد نبودند حتی در دوران زمامداری و خلافت ظاهری خود آن حضرت چرا که سپاه حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) در کوفه کسانی بودند که جز عده معدودی از آنها، شیخین و سنت آنها را قبول داشتند و امام نمی توانست در جمع آنان در سخن گفتن درباره شیخین آزاد باشد. چرا که حضرت در دوره زمامداری خود هواداران سیاسی انبوهی داشتند که با اعتقاد به صلاحیت دو خلیفه نخست پیرو او شده بودند. لذا قبل از ارائه هرگونه تحلیلی از برخی بیانات امام (علیه السلام) درباره خلفا و نقد اعمال و رفتار انحرافی آنان، باید به یاد داشته باشیم که اسناد تاریخی نشان می دهند که فشار شدید افکار عمومی بر امیرالمؤمنین (علیه السلام) آن چنان بود که آن حضرت در هنگام یاد نمودن از خلفا، چاره ای جز اتخاذ بر خوردی کاملا محتاطانه نداشت. چنان انتظارات مردم از امیرالمؤمنین در مورد عمل به سنت خلفا بالا بود که حضرت در مقابل آنان به صورت انکاری سؤال می کردند: «أفَسُنّة رسول الله (صلّیاللهعلیه وآله) اولی بالإتباع ام سنة عمر» یعنی آیا سنت پیامبر به پیروی سزاوارتر است یا سنت عمر؟! (قاضی نعمان مغربی متوفی 363: دعائم الإسلام ج 1، ص 384، 1383 ه ق)، همچنین در این مورد حضرت چنین می فرماید: «لو امرت بمقام ابراهيم فرددته الی الموضع الذی وضعه فيه رسول الله (صلّیاللهعلیه وآله) و.....ولو..... ولو ...... اذا لتفرقوا عنی والله لقد امرت الناس ان لا يجتمعوا فی شهر رمضان الا فی فريضه واعلمتهم أن اجتماعهم فی النوافل بدعة فتنادی بعض اهل عسکری ممن يقاتل معی: يا اهل الإسلام غيرت سنة عمر. ينهانا من الصلاه فی شهر رمضان تطوعا ولقد خفت أن يثوروا فی ناحيه جانب عسکری».
«اگر حکم واقعی را اظهار می کردم و مقام ابراهیم را به جای اولش بر می گرداندم .و...واگر...واگر.... بدون شک از گرد من متفرق می شدند. قسم به خدا، به مردم گفتم که در ماه رمضان جز برای نماز واجب، حاضر نشوید و اعلام کردم سنت عمر تغییر یافت علی ما را از نماز مستحب در ماه رمضان باز
می دارد. همانا ترسیدم در گوشه ای از لشگرم شورشی بپا شود.
(شیخ کلینی متوفی 329 : کافی، ج 8، ص 63، 1362 ش، دارالکتب الإسلامیه، تهران.)
اما با این همه فشارها و تحجر مردم و تعصب آنها نسبت به خلفا باز حضرت (علیه السلام) در مواقعی به بدعتهای خلفا اشاره کرده و اثرات سوء این بدعات را بیان فرمودند مثلا در مورد تحریم عمر ازدواج موقت را چنین می فرمایند: «لولا أن عمر نهی عن المتعه مازنی الا شقی» اگر عمر از ازدواج موقت جلوگیری نمی کرد، جز افراد شقی و تیره بخت کسی زنا نمی کرد. (ابن جریر طبری متوفی 310: جامع القرآن، ج 5،ص 19، 1415 هق، دارالفکر ،بیروت.) طبق این بیان حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)، کار عمر موجب به فساد کشیده شدن امت اسلامی گردید و اضلال مؤمنین بزرگترین خیانت است. و بر حضرت امیر (علیه السلام) به عنوان وصی پیامبر و امام لازم و واجب بود. این حکم را تغییر دهند ولی با وجود فشارهای فوق الذکر این عمل انجام نگرفت.
جواب : حضرت علی (علیه السلام) در ارزیابی و نقد اعمال خلفای پیشین مخصوصا دو خلیفه اول در هیچ زمانی آزاد نبودند حتی در دوران زمامداری و خلافت ظاهری خود آن حضرت چرا که سپاه حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) در کوفه کسانی بودند که جز عده معدودی از آنها، شیخین و سنت آنها را قبول داشتند و امام نمی توانست در جمع آنان در سخن گفتن درباره شیخین آزاد باشد. چرا که حضرت در دوره زمامداری خود هواداران سیاسی انبوهی داشتند که با اعتقاد به صلاحیت دو خلیفه نخست پیرو او شده بودند. لذا قبل از ارائه هرگونه تحلیلی از برخی بیانات امام (علیه السلام) درباره خلفا و نقد اعمال و رفتار انحرافی آنان، باید به یاد داشته باشیم که اسناد تاریخی نشان می دهند که فشار شدید افکار عمومی بر امیرالمؤمنین (علیه السلام) آن چنان بود که آن حضرت در هنگام یاد نمودن از خلفا، چاره ای جز اتخاذ بر خوردی کاملا محتاطانه نداشت. چنان انتظارات مردم از امیرالمؤمنین در مورد عمل به سنت خلفا بالا بود که حضرت در مقابل آنان به صورت انکاری سؤال می کردند: «أفَسُنّة رسول الله (صلّیاللهعلیه وآله) اولی بالإتباع ام سنة عمر» یعنی آیا سنت پیامبر به پیروی سزاوارتر است یا سنت عمر؟! (قاضی نعمان مغربی متوفی 363: دعائم الإسلام ج 1، ص 384، 1383 ه ق)، همچنین در این مورد حضرت چنین می فرماید: «لو امرت بمقام ابراهيم فرددته الی الموضع الذی وضعه فيه رسول الله (صلّیاللهعلیه وآله) و.....ولو..... ولو ...... اذا لتفرقوا عنی والله لقد امرت الناس ان لا يجتمعوا فی شهر رمضان الا فی فريضه واعلمتهم أن اجتماعهم فی النوافل بدعة فتنادی بعض اهل عسکری ممن يقاتل معی: يا اهل الإسلام غيرت سنة عمر. ينهانا من الصلاه فی شهر رمضان تطوعا ولقد خفت أن يثوروا فی ناحيه جانب عسکری».
«اگر حکم واقعی را اظهار می کردم و مقام ابراهیم را به جای اولش بر می گرداندم .و...واگر...واگر.... بدون شک از گرد من متفرق می شدند. قسم به خدا، به مردم گفتم که در ماه رمضان جز برای نماز واجب، حاضر نشوید و اعلام کردم سنت عمر تغییر یافت علی ما را از نماز مستحب در ماه رمضان باز
می دارد. همانا ترسیدم در گوشه ای از لشگرم شورشی بپا شود.
(شیخ کلینی متوفی 329 : کافی، ج 8، ص 63، 1362 ش، دارالکتب الإسلامیه، تهران.)
اما با این همه فشارها و تحجر مردم و تعصب آنها نسبت به خلفا باز حضرت (علیه السلام) در مواقعی به بدعتهای خلفا اشاره کرده و اثرات سوء این بدعات را بیان فرمودند مثلا در مورد تحریم عمر ازدواج موقت را چنین می فرمایند: «لولا أن عمر نهی عن المتعه مازنی الا شقی» اگر عمر از ازدواج موقت جلوگیری نمی کرد، جز افراد شقی و تیره بخت کسی زنا نمی کرد. (ابن جریر طبری متوفی 310: جامع القرآن، ج 5،ص 19، 1415 هق، دارالفکر ،بیروت.) طبق این بیان حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)، کار عمر موجب به فساد کشیده شدن امت اسلامی گردید و اضلال مؤمنین بزرگترین خیانت است. و بر حضرت امیر (علیه السلام) به عنوان وصی پیامبر و امام لازم و واجب بود. این حکم را تغییر دهند ولی با وجود فشارهای فوق الذکر این عمل انجام نگرفت.
+ نوشته شده در ساعت توسط موسسه اسلام ما
|